Grevenbroekmuseum vzw

Het Interbellum

compiegne1918Ondertekning van de wapenstild te compiegne1918Compiègne : De Duitse legerleiding had de politicus Matthias Erzberger afgevaardigd voor de onderhandelingen. Later zal dit ontkend worden door o.a. generaal Ludendorff, planner van het Duitse Leger die later Hitler aan de macht zou helpen. In augustus 1921 werd Erzberger door leden van een extreem-rechtse groep vermoord. Zij beschouwden Erzberger als een landverrader, omdat hij de wapenstilstand had ondertekend maar ook omdat hij zich daarna als minister had ingezet voor de naleving van het Verdrag van Versailles.

Ludendorff zou later mee aan de macht helpen deel te nemen aan de Bierkellerputsch of Hitlerputsch. Dat was een staatsgreep in de avond/nacht van 8 november op 9 november 1923, waarbij Adolf Hitler, enkele vooraanstaande nationaalsocialisten (nazi's) en de Sturmabteilung (SA), samen met generaal Erich Ludendorff van de Conservatieve Nationalisten, in München de macht probeerden te grijpen, om zo vanuit München de in Berlijn zetelende regering van de Duitse Weimarrepubliek omver te werpen. Hitler en de zijnen kregen echter niet voldoende steun en de poging werd uiteindelijk door politie en leger uiteengeschoten. Vier politieagenten en zestien deelnemers kwamen om bij deze gebeurtenis, die aanving in de Bürgerbräukeller; vandaar de naam Bierkellerputsch.

Erich Ludendorff en Adolf HitlerErich Ludendorff en Adolf HitlerDe mensen die in 1923 actief aan de Bierkeller Putsch deelgenomen hadden, kregen een zeer hoge onderscheiding van de Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP), uitgereikt in 1934 Hitler verleende zeshonderd van zijn medeplichtigen de Bloedorde, een tijdlang de hoogste Duitse onderscheiding.
Hitler, Ludendorff, Röhm en een aantal andere nazi's werden voor de rechtbank te München gedaagd wegens hoogverraad. Na een aanvankelijke depressie wist Hitler zijn verdediging met verve te organiseren. De rechters waren opvallend mild. De samenzweerders kregen zeer lichte straffen, en Ludendorff werd vrijgesproken. Het was duidelijk waar de sympathie van de rechters lagHitler werd uiteindelijk tot 5 jaar gevangenisstraf veroordeeld maar zou slechts dertien maanden vastzitten.
In de gevangenis van Landsberg dicteerde Hitler Mein Kampf aan Rudolf Hess. Hitler wachtte zijn kans af, tot hij in 1929 terug zou keren in de schijnwerpers.
Hyperinflatie : Begin januari 1923 besloot Frankrijk het Ruhrgebied, het belangrijkste Duitse industriegebied, te bezetten om nieuwe herstelbetalingen af te dwingen. Arbeiders en ambtenaren in dit gebied gingen uit protest in staking en werden toch doorbetaald door de Duitse overheid. De inflatie werd hierdoor volstrekt onbeheersbaar. In november 1923 was de brandwaarde van een bundel bankbiljetten hoger dan de kolen die je ervoor kon kopen. Veel mensen raakten hun spaargeld kwijt, de reële lonen gingen achteruit en pensioengelden gingen verloren. Onderstaand schema toont de drastische prijsverandering van 1 kilo brood tussen 1921 en 1923. Prijs van 1 kilo brood : December 1921: 4 Mark - December 1922: 163 Mark - Januari 1923: 250 Mark - April 1923: 474 Mark - Augustus 1923: 69.000 Mark November 1923: 201.000.000.000 Mark.


12 4 Biljet van 100 miljoen Reichsmark uit 1923Biljet van 100 miljoen Reichsmark uit 1923Beurscrash 1929 : Op 24 oktober 1929 ging de beurs in New York op ongekende wijze onderuit. Na deze zwarte donderdag volgde een wereldwijde economische crisis. Duitsland werd extreem hard getroffen omdat de vele leningen die in Amerika waren afgesloten nu moesten worden terugbetaald. Het percentage werklozen steeg binnen één jaar van 9 naar 16 procent. Talloze banken en bedrijven gingen failliet en de industriële productie stortte in. De Weimarrepubliek werd aan het wankelen gebracht door de economische rampspoed. Tijdens de verkiezingen van 1930 werd duidelijk dat twee antirepublikeinse partijen konden profiteren van de crisis: de communistische KPD en de NSDAP van Hitler. De NSDAP werd van een onbetekenende splinterpartij opeens de tweede partij van Duitsland.

 

Machtsovername : De conservatieve elite dacht in de persoon van Adolf Hitler een handige zetbaas te hebben om de massa klaar te stomen voor het herstel van hun macht. In de politiek zeer verdeelde republiek oefenden zij druk uit op de hoogbejaarde rijkspresident Von Hindenburg om Hitler aan te stellen als rijkskanselier. Hitler gebruikte zijn aanstelling op 30 januari 1933 om zijn eigen plannen uit te voeren. De gevolgen waren niet te overzien. Hitlers nazi-partij vormde Duitsland binnen één jaar om tot een nationaal-socialistische, totalitaire staat. Ondanks, of misschien wel dankzij de repressie, vond het economisch herstel en het nieuwe nationaal bewustzijn steun in brede lagen van de bevolking.

Uniform van een obergruppenführer (generaal) van de 1ste pantserdivisie Leibstandarte van de SS of Schutzstaffel. De SS werd in 1925 opgericht en was oorspronkelijk de persoonlijke lijfwacht van Adolf Hitler. De groepering groeide uit tot wat de nazi's beschouwden als een elite-eenheid. De SS had haar eigen kentekens, uniformen en militaire rangen. Het symbool van de SS bestaat uit een gestileerde, dubbele bliksemschicht, de zogenaamde Sig-rune. De SS is in de processen van Neurenberg formeel bestempeld als misdadige organisatie.

  • Eredolken SA (bruin) met spreuk “Alles für Deutschland” en SS (zwart) met spreuk “Meine Ehre heisst Treue”
  • Pistool Walther PPK (ook gekend als wapen van de filmheld James Bond films) met hakenkruis en adelaar
  • Statieportret van Adolf Hitler met originele handtekening
  • Statieportret van Rudolf Hess (geschenk) met eigenhandig geschreven tekst en handtekening